Schandalig of hoe de politiek levensbeschouwelijke TV de nek omdraait

Het nieuwe kabinet stopt met de subsidie voor de specifiek levensbeschouwelijke omroepen. Programma's als Kruispunt, Songs of Praise en Het Vermoeden moeten straks worden betaald uit de portemonnee van de KRO en de NCRV.

 

IKON, RKK, Human, de Joodse omroep, het hindoeïstische OHM, de boeddhistische omroep BOS en de Zendtijd voor Kerken krijgen straks geen eigen budget meer. Daarmee vallen al hun huidige inkomsten weg; de zogeheten 'artikel 2.42-omroepen' hebben geen leden met bestaan bij de gratie van subsidie.

VVD en PvdA willen ze (net als het vorige kabinet) laten opgaan in grotere omroepen als de KRO-NCRV en de VPRO.

Het maandag gepresenteerde regeerakkoord gaat echter een stap verder dan eerdere plannen: de omroepen raken behalve hun zelfstandigheid ook hun volledige budget kwijt. Aanvankelijk werd het budget enkel verlaagd.

De maatregel maakt deel uit van een groter pakket omroepbezuinigingen. Het schrappen van de levensbeschouwelijke omroepjes levert 14 miljoen euro op, het complete pakket 100 miljoen. Volgens Henk Hagoort, voorzitter van de publieke omroepen, zullen ook kijkers merken dat de hand in Hilversum op de knip gaat. De omroepen hebben al kostenbesparingen doorgevoerd en zullen volgens hem nu in de programma's zelf moeten gaan snijden.

De IKON is niet bereikbaar voor commentaar. Scheidend IKON-directeur Martin Fröberg stelde in april in Trouw dat Hilversum het belang van kerken in de maatschappij 'wel eens onderschat'. 'Het idee hier is: kerken lopen leeg', vertelde hij toen. 'Ja, de ontkerkelijking vindt plaats. Maar het aantal mensen dat zoekende is, neemt toe. Daarin hebben wij als omroep een rol te spelen.' (Bron: Trouw)

Het enige geluid dat men in de politiek voorstaat is het neo-liberale gouden kalf dat aanbeden moet worden. 'Zin geven geeft geen betekenis, alleen nut', is het adagium van deze politici.

Het mogelijk verdwijnen van CKV in het voortgezet onderwijs

Het is slechts een heel klein artikeltje op pagina 21 in de NRC van vrijdag jl. Het demissionaire kabinet heeft een wetsvoorstel ter consultatie gepubliceerd. Men is van zins om het vak CKV, Kunstzinnige Culturele Vorming, als apart examenvak voor HAVO en VWO te laten verdwijnen. Tijd en geld dat vrijkomt moet ten goede gaan komen aan de zogenaamde kernvakken wiskunde, Engels en Nederlands. Een klein bericht, dat velen misschien niet lezen of overslaan, maar dat, indien dit plan doorgaat grote gevolgen zal hebben.

Dit kabinet, waarvan al heel snel bekend werd dat het met cultuur niets op heeft, dit gezien de enorme bezuinigingen die er zijn doorgevoerd en gaan worden, gaat ook ingrijpen in het onderwijs. Maar ook dit is wederom niets nieuws.

In de wijsheid heeft men kernvakken benoemd, die op bijna religieuze wijze heilig zijn verklaard. Deze vakken moeten op grootse wijze aan leerlingen worden gepresenteerd, geleerd, en vooral getoetst worden tot een obligaat minimum niveau om de jeugd van nu op te stuwen in de vaart der volkeren.

Hier tegenover staat de kaalslag voor een vak als CKV dat dan maar moet integreren in andere vakken want scholen behouden een “algemene wettelijke opdracht voor culturele vorming”.

Als het gaat over de culturele vorming heeft de politiek heel wat uit te leggen. Behalve dat ieder bewindspersoon die op Onderwijs terecht komt probeert om zijn/haar ei te leggen en uit te broeden om vooral maar niet vergeten te worden is dit ingrijpen vooral weer vergezeld van de nodige onkunde over wat onderwijs inhoudt. Maar ook dit is niet nieuw.

Onderwijs gaat niet alleen over cognitie maar heeft ook een pedagogische en een didactische taak die onze jeugd moet helpen om als een goed geschoolde mens een plek in onze maatschappij te vinden. Hiertoe is een belangrijk onderdeel de “Bildung”, de opleiding die breed is en hen kennis laat maken met wereld en cultuur en zijn geschiedenis.

Eerder vond er al een kaalslag plaats met betrekking tot het literatuuronderwijs binnen het vak Nederlands en de andere talen. Eisen werden geminimaliseerd. Het aantal boeken dat moet worden gelezen en dan nog in de oorspronkelijk taal is bedroevend weinig. Vakoverstijging en verbinding van diverse vakken is iets dat amper plaatsvindt. Vraag een leerling om geschiedenis, literatuur, filosofie, muziek, kunst, economie, om maar een voorbeeld te noemen, met elkaar te verbinden en sta verbaasd van de reacties en antwoorden. Verbanden kunnen niet worden gelegd omdat o.a. vormende vakken geen prioriteit hebben, men voorbijgaat aan het belang van deze vakken.

Als men op deze manier gaat ingrijpen in een vak als CKV betekent dit een verdere afbraak van het onderwijs. Als de vormende vakken gaan verdwijnen zullen op termijn profielen als het C en M profiel, dat nu ook al wordt vervuild door wiskunde gaan verdwijnen. Niet veel later zullen vakken als muziek, tekenen, levensbeschouwing, godsdienst en filosofie en gym ook geen nut meer hebben in deze neo-liberale maatschappij. Alleen nog kern- en béta-vakken, de rest wordt overbodige ballast. Wat vergeten wordt is dat al deze vormende vakken zin hebben, betekenis geven aan datgene dat noodzakelijk is om als een volwaardig mens in de maatschappij een plaats te vinden.

Maar misschien zie ik het wel te somber. Waarvoor zijn deze vakken nodig als er straks geen bibliotheken meer zijn, theaters, schouwburgen, concertzalen, musea? Ze zijn als het zo doorgaat allemaal wegbezuinigd, hebben geen nut en daarbij leiden we ook geen mensen meer op die musicus willen worden of kunstenaar of filosoof of acteur.

Een nieuwe wereld, een nieuw Utopia, geen plaats, de letterlijk betekenis van Utopia, maar ook voor het leren van de betekenis van dergelijke woorden is dan geen ruimte meer.

Balkan Erotic Epic

Het werk van Marina Abramovic was gisteren voor een klein gedeelte te zien in Zomergasten met Lidewij Edelkoort.
Hier een uitvoeriger versie van deze film uit 2006.


Balkan.Erotic.Epic.Marina.Abramovic door DocParano

Lidewij Edelkoort

Vananvond weer een geweldige zomergast. Verrassende dingen gezien en gehoord. Nog eens het een an ander opnieuw bekijken bij uitzendig gemist. Ook deze mooie animatie van Niels Hoebers. Deze kunt u hier kijken. Opnieuw en opnieuw het kijken waard.

Zamjatin 2

Afgelopen zondag was ik op de Deventer Boekenmarkt. Ik zal hier een dezer dagen nader over bloggen!
Het was een mooie zondag die in de middag door enige buien werd geteisterd. Op een gegeven moment toen wij, mijn ega en ik,  stonden te schuilen voor een heftige bui, toeval lijkt niet te bestaan stonden wij onder het luifel van een kraam met daarin Russische en anarchistiche literatuur. Naar later bleek gelieerd aan de Rooie Rat, de bekende linkse boekha, nieuwendel uit Utrecht.
Ik vroeg of hij toevallig iets had van Zamjatin. Over Zamjatin blogde ik eerder. De boekverkoper bleek de opvolger te zijn van uitgeverij Kelder. Niet veel later had ik een mooie, nieuwe, gesealde uitgave in de hand van: In de provincie en andere verhalen. Een prettige gedachte dat dit in mijn boekenkast staat!

De grote vakantie

In de Groene Amsterdammer stond in de uitgave van 12 juli onderstaand commentaar van Casper Thomas. Dit riep bij mij vervelende gevoelens op waarop ik besloot om een reactie te sturen naar de Groene. Deze kunt u onder het commentaar lezen en is geplaatst in de Groene van deze week, het nummer van 2 augustus. 

Grote vakantie is te groot. 

Het Spaanse rietje, de lei en griffel, aap-noot-mies: wie voorstelt deze attributen opnieuw in te voeren op school wordt terecht weggehoond als iemand die is blijven hangen in de negentiende eeuw. Toch houden we in het onderwijs maar al te graag vast aan een ander archaïsch gebruik: de lange zomervakantie.

Die werd bedongen bij het invoeren van de leerplichtwet in 1900. Met name de boerenstand vreesde het verlies van gratis werkkracht als hun kroost tijdens de oogstmaanden in leerfabrieken van de staat werd opgesloten. Het argument dat onderwijspersoneel zoveel tijd nodig heeft om uit te rusten, werd er pas later bij bedacht door leraren die hun verworvenheden wilden verdedigen.

Anno 2012 is er alle reden om een einde te maken aan de eindeloze vrije weken waartoe gezinnen ieder jaar worden veroordeeld. Het vakantierooster is de aansluiting met het werkende leven kwijt. Oogsten gebeurt met machines en het kostwinnersmodel heeft als ideaal afgedaan. Het spreekt al lang niet meer vanzelf dat moeder thuis is tijdens de vakantie om boterhammen te smeren en de kinderen mee te nemen naar het zwembad. Een samenleving die hamert op arbeidsparticipatie snijdt zichzelf in de vingers als ze verwacht dat ouders ook wekenlang vrijaf nemen in de zomermaanden.

Maar het belangrijkste argument om het vakantierooster op de schop te nemen, komt uit wetenschappelijke bron. Kinderen die lang verstoken zijn van hun boeken en de regelmaat van een schooldag verleren het leren. De afgelopen jaren hebben pedagogen volop onderzoek gedaan naar de cognitieve vermogens van scholieren voor en na de grote vakantie. Conclusie: een brein dat een tijdje droog staat, komt maar langzaam weer op gang. Summer learning loss is de naam voor dit verschijnsel. In sommige gevallen bleek de kennis van leerlingen bij terugkeer naar de schoolbanken zelfs minder dan daarvoor. Vooral zwakke leerlingen zijn de dupe. Hun slimmere klasgenootjes pikken de draad veel sneller weer op. Onderzoekers van de Universiteit Twente concludeerden zelfs dat onderwijsachterstand voor het grootste deel tijdens de vakantie ontstond. De verschillen zijn vooral merkbaar bij leesvaardigheid. Een mogelijke verklaring is dat kinderen met hoogopgeleide ouders met een koffer vol boeken richting zon vertrekken. Daarna wacht vaak nog een zomerkamp. Anderen blijven thuis, kijken tv en hangen wat rond.

Op die manier houdt de vakantiekalender ongelijkheden in stand. Daarom is het voorstel van een Britse denktank de moeite van het overwegen waard: knip het schooljaar in vijf blokken van acht weken, met daartussen lesvrije blokken van veertien dagen. Dan blijven er nog vier weken vrij over in de zomer. Bijkomend voordeel: er komt een eind aan die lappendeken van vrije dagen, lange weekenden en extra vakanties. Flexibele vakanties zijn een ander interessant alternatief. Op een aantal Nederlandse scholen mochten ouders bij wijze van experiment zelf hun vakantiedagen plannen. De eerste reacties zijn voorzichtig positief.

Natuurlijk hoort ontspanning bij inspanning en van een beetje verveling is nog nooit iemand slechter geworden, maar de lengte van de huidige zomerstop is moeilijk te verdedigen. Wekenlang vrij blijkt niet voor iedereen een zegen. Na lang tegenstribbelen stonden scholen onlangs een weekje zomervakantie af, waardoor er nog zes overblijven. Dat is een begin. Vier weken is meer dan genoeg om te kamperen in Frankrijk, te logeren bij opa en oma en een week­abonnement voor het zwembad eruit te halen.

Mijn reactie:

Grote Vakantie

Ieder jaar als ik terugkeer van mijn vakantieadres verheug ik mij altijd om me door de stapel tijdschriften en kranten te worstelen die gedurende mijn afwezigheid op de deurmat is gevallen.

Zo nam ik ook de Groene van 12 juli ter hand. Het commentaar van Casper Thomas, Grote vakantie is te groot, schoot al meteen in het verkeerde keelgat.

Op basis van het verslag van een Britse denktank, combinerend met een verwijzing naar de leerplichtwet van 1900 wordt opnieuw de aanval geopend op de lengte van de zomervakantie.

Het stemmingmakende commentaar is weer een duidelijk voorbeeld van een vorm van azijnpisserij. De vakantie is te lang, onderwijspersoneel maakt gebruik van oneigenlijke argumenten en een op niets gebaseerde stelling dat vier weken vakantie lang genoeg is wordt geponeerd.

De schrijver stelt dat het vakantierooster de aansluiting met het werkende leven kwijt is. Alsof het werkende leven allesbepalend is!

Er zijn voldoende, wetenschappelijke, argumenten aan te geven waarom een langer vakantieperiode goed is voor het kind, Summer learning loss zeer beperkt is en in een mum van tijd verdwijnt.

Verder loopt als het om de lengte van de zomervakantie gaat Nederland beduidend achter op het buitenland, waar een zomervakantie van twee maanden of langer gebruikelijk is. Ook in Finland, waaraan Nederland zich zo graag afmeet is de zomervakantie langer dan in Nederland.

Het wordt langzaamaan eens tijd dat het onderwijs met rust wordt gelaten in plaats van iedere keer het gemorrel aan, en invloed willen op de inrichting van het onderwijs door politici en andere azijnpissers die niet kunnen hebben dat een ander iets anders heeft dan hij/zij.

Als men het in het onderwijs zo goed heeft waarom staan de mensen dan niet te trappelen bij de onderwijsinstellingen om aan het werk te gaan als zij-instromer of om de docentenopleiding te gaan volgen? We hebben tenslotte een lerarentekort.

De Mus

Ik was het eigenlijk al helemaal vergeten dat Tom America nog actief was. Hij woonde destijds in de straat tegenover die van mij en ik kende hem van zijn band uit de jaren '70-'80. Met zijn door hem op muziek gezette De Mus van Jan Hanlo mag hij wat mij betreft zeker uit de vergeethoek gehaald worden. Dit is zijn adres: www.tomamerica.nl. Verder onhoud ik u De Mus niet.

De onwetende wijsgeer

Een bezoekje aan De Slegte leverde weer opnieuw leesvoer op dat als buit meegenomen werd naar huis.

Het boek dat ik deze keer scoorde, het laatste exemplaar, was De onwetende wijsgeer. Een keuze uit het mengelwerk van Voltaire.
De in 1694 geboren François-Marie Arouet, beter bekend als Voltaire, was katholiek, maar tegelijkertijd had hij een gruwelijke hekel aan wat hij noemde l'infâme. Uit deze bloemlezing van Voltaires 'mengelwerk' blijkt dat het infame volgens Voltaire bestond uit bijgeloof, fanatisme en eigenbelang. Dat heeft hij bestreden in filosofische en literaire werken, maar ook in korte stukjes, pamfletten en gefingeerde dialogen.

Voltaire was het boegbeeld van de Verlichting en dat kwam doordat hij zich beriep op de rede en de ervaring, ook al streek hij hiermee gelovigen tegen de haren in. Zo ook in het verhaal over mevrouw De Grancey, de echtgenote van een maarschalk. 'Zij bracht veertig jaar door met dat leven van verstrooiing en met die steeds weerkerende pleziertjes die voor vrouwen een serieuze bezigheid vormen. Daarna zette ze zich aan het lezen. Eerst Montaigne, toen Plutarchus en zo meer. Toen een vriend haar op een dag aantrof met een rood hoofd van woede, vroeg hij wat er aan de hand was. ''Ik sloeg toevallig een boek open dat in mijn kamer rondslingerde. (...) Ik las daarin deze woorden: vrouwen, weest uw mannen onderdanig; ik heb het boek weggesmeten.' Nadat de vriend haar erop had gewezen dat ze in de brieven van Paulus had zitten lezen, zei ze: ''Het kan me niet schelen van wie ze zijn; de schrijver heeft geen manieren.'' :)

Dit is een typisch Voltairedialoogje. Niemand las ijveriger in de Bijbel en in de kerkvaders dan hij, maar dan toch vooral om kritiek te kunnen geven. Daarom is hij ook gevangengezet, verbannen en gehoond. Bijna iedereen had wel een reden om tegen Voltaire te zijn. Was het niet een godsdienstige dan wel een politieke of persoonlijke. En altijd die tergende nuchterheid die niet door iedereen als ironie werd onderkend. Stukken als Overwegingen voor domoren of Over het huiveringwekkende gevaar van het lezen staan vol met serieus gebrachte adviezen over de manier waarop je drogredeneringen voor intelligent kunt aanzien. Ook legt Voltaire uit hoe Mohammed voorkwam dat een verderfelijke westerse uitvinding als de boekdrukkunst zijn volgelingen zou kunnen verpesten. (haha)

De aangrijpendste tekst in dit boek is Verhandeling over de verdraagzaamheid. Op 9 maart 1762 werd in Toulouse onder het uitspreken van vrome katholieke gebeden Jean Calas door 'vrouwe Justitia' gemarteld, gewurgd en vervolgens verbrand. Waarom? Calas' zoon Marc-Antoine had zich opgehangen en alsof dat nog niet erg genoeg was, werd zijn protestantse familie ervan verdacht hierin de hand gehad te hebben, om te voorkomen dat Marc-Antoine zich tot het katholicisme zou bekeren. Deze door godsdienstwaan ingegeven (infame) zaak trok grote belangstelling toen Voltaire zich ermee bemoeide. Jean Calas werd er niet levend van, maar dankzij Verhandeling over de verdraagzaamheid werd het vonnis postuum vernietigd en kregen de nabestaanden een schadevergoeding. Het was een groot succes voor Voltaire, voor de rede en voor de strijd tegen de doodstraf, kortom voor de verlichting.

Deze tekst van nauwelijks honderd pagina's vol historische verwijzingen naar kwesties over godsdienst- en andere vrijheid zou verplicht gesteld moeten worden voor iedereen die denkt dat de wereld er beter op wordt door elkaar te straffen voor eventueel berokkend leed aan uiteenlopende opperwezens, die blijkbaar nooit zo machtig zijn dat ze leed kunnen voorkomen of dat desnoods zelf weten te wreken.

  

Maskerade - The Confidence-Man van Herman Melville

Tijdens de vakantie behoort heerlijk lezen tot de ongekende mogelijkheden. Eindelijk heb ik me gewaagd aan The Confidence-Man van Herman Melville, bij de meesten onder u waarschijnlijk alleen bekend van Moby Dick. Het was een genot om te lezen en een boek dat ik graag aanbeveel.

Het verhaal van The Confidence-Man is niet snel verteld en wat Melville met zijn schildering van het leven aan boord van de de Mississippiboot Fidèle duidelijk heeft willen maken, is daardoor onderwerp geworden van veel studie, waarbij zelfs de mogelijkheid dat de auteur de draak heeft gestoken met het christendom niet wordt uitgesloten.
De teneur van de uitweidingen - als je daarvan kunt spreken in een verhaal waarin de personages als duveltjes uit doosjes te voorschijn springen en weer verdwijnen, met achterlating van hun flessentrekkerijen, hun levenswijsheden en hun denkbeelden - is steevast dat de werkelijkheid niet gegeven is, zelfs niet in zo'n beperkte ruimte als die van een stoomboot op de Mississippi. De werkelijkheid wordt gecreëerd; het zijn flarden die we onder ogen krijgen, epifanieën, momenten van inzicht, die juist als het ons begint te dagen, alweer voorbij zijn en plaatsmaken voor nieuwe indrukken.
De 'con-man' van de titel, zeg maar de bedrieger, de oplichter, die al of niet onder verschillende gedaanten zijn medepasagiers in zijn retorisch meesterlijke spelletjes betrekt, zou volgens die lezing zowel 'de duivel' als 'de verlosser' zijn, voorwaar een duivelse manier om deze of gene christelijke prediker beentje te lichten.
Het is een interessante lezing, want wat blijft er van het christendom over als de centrale figuren ervan zo ver worden uitgekleed dat ze op elkaar gaan lijken? Het is jammer dat voor deze interpretatie niet zozeer The Confidence-Man als zodanig wordt gebruikt, maar een gegeven uit Melville's biografie: de schrijver begon aan zijn Mississippi-verhaal anno domini 1855, het jaar waarin passiezondag op 1 april viel, wat wil zeggen dat hij het lijden van Christus als een grap moet hebben beschouwd. Als je dit leest, en al het andere dat inmiddels, niet gespeend van inzicht en vernuft, over The Confidence-Man is geschreven, bekruipt je precies het gevoel dat Melville in zijn boek zo spitsvondig en alert verbeeldt: niet alleen dat de wereld bedrogen wil worden - en vooral de Amerikaanse wereld in die tijd, maar ook dat je stelselmatig bedrogen wórdt, of anders gezegd dat je bereid bent je tot alles te laten verleiden, zolang je het vermoeden hebt dat een oplossing van bepaalde levensvragen (of -behoeften, om het niet al te filosofisch te maken) in het vooruitzicht wordt gesteld.
Die gedachte heeft Melville tongue-in-cheek in dit boek omstandig bespeeld. Het thema is dan ook niet voor niets 'vertrouwen', en de boot waar dit vertrouwen, de zuurdesem waarmee ons dagelijkse brood wordt gebakken, door al die charlatans stelselmatig wordt geschonden - zonder dat ze er zelf materieel veel beter van worden - heet dan ook niet voor niets de Fidèle.

In Italië

De komende weken ben ik te vinden in Italië. Geen internet, veel cultuur, echte boeken mee en mooi weer en vino! Tot over een paar weken.